Betekenis van het boek
“De vanger in het graan” overtrokken?
Rye
is zowel rogge, koren als graan.
The
Catcher in the Rye, van J.D. Salinger, eerst vertaald met als titel "De Vanger in het
Koren" en later als "De Vanger in het Graan". Ik
haalde het veertig jaar geleden uit de bibliotheek omdat ik het een mooie maar onbegrijpelijke
titel vond. Het werd in alle bladen geweldig geroemd.
Maar
ik bracht het na tien bladzijden lezen terug wegens het volgens mij slechte taalgebruik. De zinnen
en stijl voldeden niet aan de normale eisen. Nou lees ik slecht en langzaam
omdat mijn gedachten steeds afdwalen. De vraag bleef echter hangen: Waarom
zette dat boekje Amerika op zijn kop en werd het wereldschokkend genoemd?
En
jongen van ongeveer zeventien jaar, Holden genaamd, schreef dat hij de
leerkrachten en de leerlingen en alles haatte. Hij werd met vier onvoldoendes
van school getrapt. Hij durfde niet meer thuis te komen. Met een zak geld van
zijn oma bracht hij dagen en nachten drinkend en rokend door. Belde soms een
bekend meisjes om samen wat te eten en
te drinken. Maar het werd nooit wat. Hij rolde van de ene dep;ressie in de
andere.
Hij
zag een jongetje op de rand van een
fontein lopen die twee keer het liedje zong “De Vanger in het Graan”.
Dat gaat over een verstoppertje-krijgertjesspel in het graan. Eentje moet de
anderen zien te vangen opdat ze niet in de afrond achter hem zouden vallen.
Toen
het geld op was keerde hij in de nacht naar huis terug en sloop de slaapkamer
van zijn jongere zusje Phoebe binnen. Die viel hem om de hals. Holden, waar
heb je gezeten? Ben je weer van school getrapt? Wat wil je worden? Dat vroeg ze
wel tien keer. Hij wilde daarvan afkomen. Toen schoot hem dat liedje van dat
jongetje bij de fontein te binnen en zei: "De vanger in het koren". Einde verhaal.
Nogmaals: Waarom
schokte dat boekje Amerika en de wereld zo? En mij ook? Die vraag stel ik alleen omdat ik slechts een vermoeden heb.
Mogelijke
verklaring:
Het ligt voor de hand te denken dat ik vraag naar de bekende weg; met andere woorden, dat ik het antwoord zelf wel weet en nu anderen ga testen op hun begrip voor literatuur die gebreken in de samenleving en oplossingen aanroert. Dat is niet het geval. Iemand zei me dat ik maar op internet naar de bespreking van het boekje moest kijken. Maar dat deed ik al een tijd geleden en ik zei dat ik het juist aan mezelf en anderen vroeg. Zocht ik het te ver en lag de verklaring veel dichterbij? Ik weet het niet.
Het ligt voor de hand te denken dat ik vraag naar de bekende weg; met andere woorden, dat ik het antwoord zelf wel weet en nu anderen ga testen op hun begrip voor literatuur die gebreken in de samenleving en oplossingen aanroert. Dat is niet het geval. Iemand zei me dat ik maar op internet naar de bespreking van het boekje moest kijken. Maar dat deed ik al een tijd geleden en ik zei dat ik het juist aan mezelf en anderen vroeg. Zocht ik het te ver en lag de verklaring veel dichterbij? Ik weet het niet.
Alle aan de jongen
gerichte adviezen wierp hij in de prullenbak. Hij zag een onbekende jongen op
het randje van de “goede” fontein gewaagd lopen waarvan hij af zou kunnen
vallen. Hij hoorde hem twee keer het liedje De Vanger in het Graan zingen dat
blijkbaar bij dat waagstuk paste. Om van dat gevraag van zusje Phoebe “Wat wil
je worden” af te zijn, viel hem die gebeurtenis met die jongen onbewust te
binnen. Was in zijn onderbewuste de betekenis van dat spelletje bij hem blijven
hangen omdat hij hem en anderen voor die dodelijke val wilde behoeden? Hij had
immers zelf dat gevaar meegemaakt en was ervaringsdeskundige? Als niemand anders
die val in de afgrond probeerde te voorkomen, moest hij het wel doen.
Een mens is een sociaal
wezen, dus een persoon met min of meer medeleven met anderen die het moeilijk
hebben en daarmee dreigen onder te gaan. Al zeggen ze het uit
schaamde vaak niet: ze hebben hulp nodig. Iedereen heeft hulp nodig, maar het
wordt niet altijd gegeven. Daardoor gaat de wereld verloren. Een vooruitzicht
dat velen bedroefd maakt.
Omdat ikzelf deze vraag
naar de betekenis van dat beroemde boekje met die merkwaardige naam, anderen
voorlegde, voelde ik me verantwoordelijk en bleef piekeren over het antwoord op
die vraag. Ik weet niet of die uitleg helemaal goed of volledig is, maar het
leek me toch een oplossing die me enigszins juist voorkwam. Tegelijk ging ik me
gedrongen voelen mensen te helpen als ik dat tenminste kon.
Ik las begin augustus een artikel in de krant over de kunst van vertalen. Er werden drie boeken als voorbeelden genoemd. Die van Hemingway, Steinbeck en......J.D. Salinger!
