ONTWIKKELINGEN IN GODSDIENST EN POLITIEK

Voortgang
Van begin tot nu zijn er ontwikkelingen geweest in denken en doen. Er zijn gerechtvaardigde gedachten dat bepaalde ontwikkelingen niet ten gunste zijn van het geluk. De mens heeft nieuwsgierigheid meegekregen en blijft mogelijkheden onderzoeken die in de natuur zijn opgeslagen maar nog niet ontdekt. Vooral de gemaksgoederen, faciliteiten, en de effectiviteiten in het algemeen zijn steeds een onderwerp, vooral als het om economie gaat. Alle fabrieken van klein tot groot, hebben een afdeling “research”, en er zijn zelfs bedrijven die zich “innovatief” noemen, omdat ze met die mogelijk nieuwe ontdekkingen experimenteren. Nederland, het dichtstbevolkte en meest vervuilde land ter wereld, richt zich daarom meer en meer op de export van “kenniseconomie”. Alles om met de winst daarvan uit andere landen producten te verkrijgen die wij hier niet kunnen maken. Dat wij daarmee de daarvoor benodigde grondstoffen van deze planeet uitputten behoeft geen betoog.
Het motto dat het wereldcongres van wereldleiders in Rome kreeg: `Grenzen aan de groei`, zegt genoeg. Daarbij nog de toenemende zorg voor het milieu en het klimaat geeft aan dat een aanstaande Apocalyps geen sprookje meer is. Linkse partijen zijn niet meer helemaal links en rechtse niet rechts. Dito de godsdiensten en de onderlinge bewegingen daarin. Conservatieve en progressieve aanhangers staan weliswaar feller tegenover elkaar, maar de tussensoorten zijn legio. Is dat te betreuren of moedigt het aan tot nadenken? Mij lijkt het enige gevaar de intolerantie die uitnodigt tot verbaal en gewapend geweld. Alle godsdiensten, politieke partijen en overheden zijn voortdurend bezig met “brainstormen” om zoveel mogelijk mensen achter hun gedachten te krijgen die de wereld te verbeteren. Ideeën worden tegen elkaar afgewogen, en als democratie het stelsel is, dan geldt de keuze door de helft plus één, uitgaande natuurlijk dat het andere deel dan min één is. 

Eén of géén wereld?
Eén persoon vertegenwoordigt een gedachte en wil een groep gelijkgestemden vormen, waarin hij soms slaagt. Maar populair luidt het, dat de kans dat twee personen, die deze gedachte hebben al gauw een schisma kan veroorzaken en de ander een aparte groep vormt. Enzovoort. Het denken en afwegen en scheiden houdt niet op, ondanks dat de meeste aanhangers van een groep moe is van dat denken en uit traditie bij die groep blijft aangesloten. Een ander heeft voor ze gedacht en die persoon achten ze hoog genoeg van gevoelen en gedachten om erop te vertrouwen dat hij “het licht” heeft gekregen. Niettemin blijven in elke groep denkende mensen die tot de ontdekking komen dat de stelling van de groep historisch en feitelijk niet in overeenstemming is met de werkelijkheid. Zo zijn er ook duizenden christelijke groepen ontstaan. Om zich te handhaven en te versterken verketteren ze met bladen, boeken en in preken de andere “dwalende” groepen. Ze richten zich daarbij op het gezamenlijk handboek, de Bijbel, en halen daaruit de teksten die in hun beleving hun gelijk bewijzen. Over teksten die het tegendeel bewijzen hoor je ze niet. In de politiek hebben de laatste tijd rechtse partijen meer linkse flanken en linkse rechtse. Diversiteit Mijn ouders hadden zo hun opvattingen over het leven, en mijn vader kon ze tamelijk goed overtuigend mondeling en schriftelijk overbrengen. 

Als kind vertrouwde je minstens tot ongeveer je puberteit op je ouders en nam je hun gedachten geheel of grotendeels over. Vooral als met krantenknipsels, brochures en boeken kon worden aan getoond dat de mensheid het slachtoffer was van allerlei complotten die geheime genootschappen produceerden om macht te verkrijgen met de bedoeling zichzelf ten koste van anderen te verrijken. Kijk om je heen in de bijeenkomst en je ziet hoofdzakelijk de nu volwassen kinderen en kleinkinderen van de ouders die bij de door hen gekozen godsdienst behoorden. De leiders pochen op de zoveelste generatie in een familie die Adventist waren en werden. Tijdens en na de puberteit gaan velen over de eens ingenomen standpunten zelfstandig nadenken en komen ze in negen van de tien gevallen op iets anders uit. Dat gebeurt in alle gezinnen, ook in die waarvan de vader of moeder predikant is. 

Schrijvers
Eén van degenen die dit aan de orde stelde in zijn website, is de vorige voorzitter van de Nederlandse Adventbeweging, Reinder Bruinsma. Dat wordt hem natuurlijk niet helemaal in dank door geestverwanten afgenomen. Zeg iets gunstigs over een ander kerkgenootschap en er zijn mensen die verontwaardigd uitroepen dat ze dan net zo goed in de bijeenkomst van een andere kerk hadden kunnen zitten. Hoewel ik het met Reinder niet in alles eens ben (hoe kan het), bewonder ik hem voor de moed zijn soms afwijkende mening mondeling en vooral schriftelijk in zijn vele artikelen, lezingen boeken en vooral blog, te uiten. Hij heeft daar als emeritus predikant de vrijheid voor en het recht toe, maar vooral door zijn bezoeken aan alle continenten en zijn ondervindingen daar. Uit zijn dagboek maak ik op dat hij zelf, als geheid Adventist, met vele vragen worstelt. 

Indien ik hem uit het geheugen goed citeer, schreef hij, dat hij bij de intrede van de Nieuwe Bijbelvertaling van 2004, aanwezig was. Toevallig had ik toen de radio op en hoorde tot mijn verrassing zijn naam noemen direct na die van een bisschop. Deze zat bij het daarna volgende diner naast hem en vroeg hem terloops als jongens onder elkaar, of wij nu werkelijk meenden dat hij tot het beest uit Openbaring behoorde. Wat het antwoord was weet ik niet meer, maar alleen al deze situatie vermelden lijkt mij voor vele geloofsgenoten een trap tegen het zere been. Want Reinder gaf daarmee volgens hen blijk, dat hij zelf daaraan twijfelde. Verwijt het mij, maar voor mij is hij de beste en productiefste schrijver en vertaler waarover de Adventbeweging thans beschikt. Hij benut veel van zijn inkomsten daaruit voor zijn reizen, lezen en schrijven, waardoor hij ook opdrachten en wensen van de wereldkerk kan vervullen. 

Dat brengt hem soms in een kleine gewetensnood. Zo schreef hij mij, na mijn opmerking hierover, dat hij eigenlijk in zijn vertaling van het kerkelijk handboek met zijn 28 geloofspunten een noot had moeten toevoegen dat hij daarin de oorspronkelijke leer miste, die de geweldloze weerbaarheid, “non combatant”, als standpunt had. Terwijl ik juist iemand in de kerk hoorde verklaren dat Reinder zich een “harde” toonde in de tijd dat zij samen in Oud Zandbergen verbleven. Het zal hem ook niet goed doen dat hij er wel eens over dacht of onze God van vergevende barmhartigheid Lucifer genade zou kunnen schenken. Het gaat immers niet om personen, maar om het vernietigen van het “kwaad”. Maar daarmee zet je natuurlijk de rechtvaardiging van de slachting door Israël van de honderdduizenden tegenstanders in opdracht van God, en de verdrinkingsdood van de toenmalige mensheid en dieren, op acht personen en wat dieren na, op de helling. Maar hierover nadenken, is dat zo kwaad? Gedachten zijn vrij en zonder vrije meningsuiting was geen enkel kerkgenootschap ontstaan en heeft geen recht van bestaan. Voortgang is niet tegen te houden, want stilstand is achteruitgang. Het valt niet mee om staande met de ogen dicht niet te wankelen. Je moet een oriëntatiepunt hebben waarop je je richt. De profeten bewezen dat dit punt altijd in de toekomst ligt. Dat valt uit de geschiedenis te leren. 

Leiders 

Vervolgens schreef hij eens dat de verkiezing van de zeer conservatieve nieuwe wereldpresident van de Adventbeweging, Broeder Wilson, hem het gevoel gaf dat deze de klok een eind terugzette, wat ook nog werd bevestigd door diens voornemen aan alle wereldlingen gratis “De Grote Strijd”, het zogenaamde standaardwerk van de Adventkerk, geschreven door Ellen White, in verkorte vorm uit te reiken. Dit zou intussen al zijn aangevangen (of voltooid?) in Boston. Op de toogdag van 9 maart 2013 in Zwolle, waarschuwde Wilson in zijn toespraak, voor leiders in de gemeente die de beginselen van de Adventleer bestreden. Er klonk vuur in zijn stem en ik hoorde een klein groepje aanwezigen instemmend modern joelend juichen. Zij voelden zich nu veilig bij de leer die zij van hun ouders hadden mee gekregen. Ik trof tijdens de pauze Reinder aan op de eerste rei stoelen waar de “prominenten zaten. De andere stoelen naast hem waren nu leeg. Vergeten was de slotsom van de Generale Conferentie in Utrecht, waar een vorige president vaststelde dat er sprake was van “eenheid in verscheidenheid” en “voortschrijdend inzicht”. 

Zelfbeschouwing
Nadat Reinder bij zijn bezoeken aan gemeenten en universiteiten over de hele wereld van deze conclusies mededeling deed en ze onderbouwde, zei Wilson op de Generale Conferentie van 1995 dat hij de wereld zou afreizen om overal te vertellen dat wij ons bij de oude paden moesten houden en zover nodig daarnaar moesten terugkeren. Wij collecteerden voor de zending van Daniëlle Koning naar Thailand. Op mijn eigenlijk overbodige vraag wat zij van haar verblijf daar verwachtte, antwoordde zij: “De mensen daar een keuze bieden”. Verleden week berichtte zij dat zij in dat immense Boedhistisch georiëntgeerde land, waar varkensvlees op het dagelijks menu stond, de pensionhoudster, haar familie en wat andere relaties had kunnen overtuigen dat varkensvlees zo ongezond was. 

Als dat een toegang vormt voor hetgeen zij werkelijk is, dan heeft het mijn zegen. Als dat “de” veel gehoorde identiteit van de Adventist moet zijn, dan beschouw ik het als een verloren zaak. Dat varkensvlees eerder aan bederf onderheving is dan sommige andere soorten vlees, mag zijn, maar geen enkele Adventist kent het lijstje “onreine en reine dieren” van Leviticus 11 uit zijn hoofd en ik ken niemand die aan het consumeren van één van die onreine dieren aantoonbaar is gestorven. Marcus 7, Kolossenzen 2 vanaf vers 16, Petrus’ ervaring met het neerdalende laken en meer Schriftgedeelten betogen dat dit geen vraagstuk van zaligheid mag zijn. Zo zijn er meer regels als voor gelovigen dwingend overgenomen uit de Hebreeuwse Bijbel die de identiteit van het Joodse volk moesten aan geven. 

Als iemand wat van die adviezen wil overnemen, staat hem dat vrij. De enige richtlijnen die door onze God zelf voor alle mensen is gegeven, zijn de tien geboden. Deze in praktijk brengen bleek voor de leiders van de Joden en later ook de Christenen, door allerlei omstandigheden volgens hen uitleg te behoeven. Daaruit ontstonden allerlei regels door hen opgesteld. Vooral om het volk dat de opdracht kreeg een licht voor niet joden, dus alle andere mensen, te zijn, in stand te houden. Dat die leiders tenslotte het volk ophitsten Christus te kruisigen, was voorzien. Christenen hebben daarom als enige pionier Jezus Christus. Zich weer vastklampen aan nieuwe pioniers met weer nieuwe interpretaties om een alweer nieuwe groep op te richten, heeft veel weg van het aanbidden van afgoden, dat met veel eerbied en mensenverering gepaard gaat, die buitenstaanders eerder afstoot dan aantrekt. 

Op de Bres 

In de loop van zestig jaar gaf ik gratis aan belangstellenden mijn brochures uit, waarin ik geestdriftig mee deed aan complottheorieën die het kwade aantoonden van de regeringen en vooral de paus. en door enkeling, zoals broeder Van der Woerd, financieel werden ondersteund, Ik bleek een flinke navolger te zijn van mijn vader, die eerst als socialistische geweldloze weerbaarheid voor het opkomend nazidom van Hitler waarschuwde. Hij werd uitgelachen totdat Hitler zijn ware gezicht toonde. Mede door zijn teleurstelling over de weinige reacties van de massa, verdiepte hij zich in de enige mogelijkheid om het onrecht uit de wereld te helpen. Hij belandde bij de beginselen van de Adventbeweging en richtte in zijn woonplaats Arnhem een gemeente op in mijn geboortejaar 1925. Toen ik 80 jaar werd was er in de kerk een klein feestje omdat die natuurlijk ook 80 jaar bestond. Ze weten allen dat ik streef naar meer samenwerking tussen Sabbatvierende Christengemeenten, zoals tussen de ZDAdventisten en ZDBaptisten. Moge de aan(deel)houder winnen. Niettemin ben ik nooit voltallig overeenstemmend geweest met leerstellingen in beide gemeenten, en schroom ik me daarmee geheel te conformeren. 

Steeds meer blijkt dat niemand zich meer geheel met de leer verbonden voelt. Zo blijft de vraag of dat erg is. Reinder toont in zijn blog meer begrip voor die huidige situatie. Maar hij vindt schrijven niet alleen noodzakelijk maar ook leuk. Wat een geluk voor alle Christenen, dat de op Lukas na “ongeletterde” apostelen ook de drang hadden hun belevenissen met Christus en Diens woorden op te schrijven!! Ook onder hen heerste geen volledige eenstemmigheid en bleken nieuwe inzichten en aanbevelingen te ontstaan, die wij nog steeds volgen.

Eenheid in verscheidenheid

Bij het ontstaan van elke godsdienstige richting of politieke partij bestond de verwachting dat deze zich snel zou uitbreiden. Eénheid in geloof werd immers beloofd en dus nagestreefd, want God had Zijn dienaren die Hem daarbij zouden moeten helpen. De vele tegenstellingen leken overbrugd door het stichten van de Rooms Katholieke (Algemene) Kerk onder leiding van een vaderlijk figuur, de paus. Totdat ene Maarten Luther ontdekte dat er niet alleen misstanden in die kerk heerste, maar de leer niet in overeenstemming was met het handboek Gods Woord de Bijbel. Hij hing een lijst stellingen aan de deur, die dat aantoonden. En toen was de boot wéér aan. Hij noemde de paus het beest uit de Openbaring, en de paus kaatste die titel naar hem terug. En zo ontstond het protestantisme. Meer gelovigen gingen het Woord onderzoeken met de hierboven beschreven uitkomsten. De God Jahweh heeft de leiding over het heelal en leidt dus ook de gebeurtenissen op aarde. De logische vraag doet zich voor: wat is Zijn bedoeling met deze toestand op onze planeet. Waarom veroorzaakte Hij die? Hoe bereikt Hij hiermee de beloofde nieuwe hemel en aarde waarin gerechtigheid woont en alle ellende is opgeheven? “Tijdloosheid” gaat het menselijk begrip te boven. Als er geen begin en eind in het heelal bestaat, dan is daarvoor geen Schepper en schepping nodig. Wel Iemand die als Hoofd toezicht houdt op het onderhoud. Dat God in “het begin” de aarde en hemel schiep kan in dat geval niet anders betekenen dan dat hij deze aarde om goede redenen bewoonbaar voor ons mensen maakte. Uit Gods Woord valt op te maken dat er meer hemelen zijn en dat daarmee niet alleen de volmaakte toerstand in de hemel wordt bedoeld, maar ook onze dampkring zonder welk het leven hier niet mogelijk is. 

Alles wordt nieuw 

Er is geen mens aan een ander gelijk. Alle sterren verschillen van grote en schittering. Probeer eens twee steentjes op te rapen die precies hetzelfde zijn. Zouden zelfs die onmetelijk hoeveelheid zandkorreltjes met elkaar verschillen? Die gedachte speelde blijkbaar ook bij Reinder, onze schrijver. 

Hij kondigde in een onbewaakt ogenblik aan een boek te schrijven met als titel “Diversiteit”. Ik keek er met spanning naar uit, want ik acht hem in staat er toch een bevredigende beschouwing over te kunnen geven. Helaas, het kwam er nog niet van, en dat kan niet aan tijdgebrek lijden, want wat lees ik in zijn blog? Hij gaat aan de gang met de “hertaling” (niet “vertaling”) aan de gang van een boek van Ellen White. Door de regels is te lezen, dat hij al moeite had met de vertaling van het boek “Wie was zij? Hoe lees je haar boeken?” Het ene na het andere excuus voor haar achterhaalde voorspellingen en adviezen werden daarin aangevoerd. Zij vormde immers mede de identiteit van de Adventkerk als de profeet die vlak voor de wederkomst van Christus zou verschijnen? De indruk bestaat dat in de Sabbatschoollessen en preken steeds minder haar naam wordt genoemd. In één van Reinders laatste blogs herinnerde hij nog eens aan de kritiek op het plegen van plagiaat (diefstal van artikelen en gedachtegoed van anderen) en bepaalde woorden en handelingen van haar die achterhaald bleken. Het leek of hij er niet meer uit kon komen. 

Veroordelen of beoordelen
Mijn oordeel daarover is wat milder geworden. Ik las veel van haar boeken artikelen, hoewel ik bij lange na niet aan alle zesduizend bladzijden “Geschriften” toekwam. Maar ik heb er begrip voor dat velen in hun tijd door kleinere boeken als “Schreden naar Christus” en “Het leven van Jezus”, welke laatste ik zelf drukte, zich daardoor in hun geloof versterkt voelden. Het is echter haar optreden en schrijfwijze, waarmee zij de Bijbelse profeten imiteerde, die nog heden mensen verleidt haar als een profeet, gelijk aan Elia, te vereren. De bezoekers van de tentoonstellingen over haar in het hoofdkantoor en de plekken in Amerika en Australië waar zij haar boeken en artikelen zou hebben geschreven, getuigen daarvan. Geen mens is perfect, dus zei en de organisatie ook niet. Daarom kan ik mij wel schikken in de door Reinder geuite gedachte dat elke Christelijke gemeente op haar manier een bijdrage levert aan de Christenheid oftewel het Christendom. Want als een Christelijke gemeenschap belijdt dat de tien geboden van oudsher de door de Schepper zelf als grondwet voor de mens is opgesteld, dan kan en mag je het langste gebod dat in het midden van die geboden staat, niet eigenmachtig veranderen. En dat is met het vierde gebod “Gedenkt de Sabbat dat gij die heiligt….. want ik heb de zevende dag ingesteld, opdat je Mij als je Schepper zult erkennen”. (Vrij en verkort weergegeven uit Exodus 20). En die dag wordt in ons land zaterdag genoemd. Dat houdt in dat de geboden mijn richtlijnen zijn, waaraan ik mij tracht te houden. En die zijn zeker de moeite waard zijn om te zien of ik die op de juiste wijze beleef. Alzo de disharmonie en miscommunicatie die heerst te bestrijden op weg naar het verwachte Nieuwe Rijk, waar wel volmaakte harmonie en communicatie heerst. Maar laten wij in het hier en nu alles onder de diversiteit schikken. Ik kijk uit naar een betere beschouwing. daarover. Onder voorbehoud van foutieve aanhalingen, 

Piet Schreuder