Zeventig jaar geleden (ik schrijf 1-9-09) brak de tweede wereldoorlog uit. Oorzaak: Adolf Hitler schreeuwde: “De Joden worden in Europa de baas en passen niet in onze Christelijke cultuur!”. Hij kreeg democratisch de meeste stemmen. Gevolg: miljoenen mensen vervolgd, gemarteld en vermoord door het beschaafdste land ter wereld, op een niet eerder vertoonde manier. Slot: Hitler, zijn vrouw en medewerkers pleegden zelfmoord, andere medewerkers kregen de doodstraf of levenslang.
Nu zitten in alle Europese regeringen en instellingen Joden op hoge plaatsen. Zij kregen een eigen staat en Job Cohen werd burgemeester van de hoofdstad van Nederland.
Honderd jaar geleden in Amerika. Enkele leiders riepen: Achterlijke negers worden hier met hun cultuur de baas en horen niet in onze cultuur! Terug naar hun eigen land Afrika! Het volk schreeuwde mee. Miljoenen werden vervolgd, gemarteld, vermoord. Nu is een neger daar niet alleen de president, maar ook nog de machtigste man ter wereld. In alle staten zijn veel negers bestuurders, rechters, professoren en de beste sporters die overal worden toegejuicht.
Zuid Afrika: dito. Eeuwenlang als achterlijken door Nederlanders en Britten klein gehouden, als slaven gebruikt en onderdrukt. Nu is ook daar een door de wereld gerespecteerde neger president.
Indië: Eeuwenlang bewoners door Nederlanders tot en met uitgebuit en als achterlijken klein gehouden. Ze kwamen in opstand. “Onze jongens” gingen daar voor koningin en vaderland vechten. Op vetrekkende treinen hingen spandoeken: Soekarno moet dood! Wij zullen hem een lesje leren!” Duizenden keerden niet terug en sneuvelden daar. Molukkers vochten met Nederlanders tegen hun eigen volk en vluchtten naar Nederland. Resultaat: Soekarno werd president van een vrij Indonesië dat de grootste Islamstaat ter wereld werd.
Eisenhouwer en Montgomery kregen ruzie en duizenden jongens landden te vroeg op de Ginkelse heide. Bij het viaductje op de Benedendorpseweg schoten driehonderd Engelse en Duitse dienstplichtige knapen elkaar dood, die soms dagenlang lagen te kreunen van de pijn, en verwondden er nog meer. Duizenden knapen gedood die ouders en broers en zusjes hadden.
Negen maanden overnieuw duizenden doden. En nu bevechten zulke jongens elkaar op strandfeesten en voor en na voetbalwedstrijden en vinden elke dag moorden en overvallen plaats. Mentaliteit is duidelijk achteruit gegaan.
Deze en vele andere voorbeelden kleuren de hele wereldgeschiedenis. Leren mensen wel? Of is hun verlangen naar haat en wraak onuitblusbaar en is het heerlijk om vijanden te hebben en met de massa mee te schreeuwen, gemakkelijk te denken, flink te doen en niet naar andere argumenten te luisteren? Zijn we allemaal een beetje of veel als hooligans?
Mijn zoon van twaalf kwam uit school thuis met een zogenaamde eigen mening, want, zo zei hij: dat zeggen ze allemaal. En dan is het waar. Ook voortdurende herhaling van een woord of zin geeft die overtuiging, al is hij nog zo gek. Dat heet “indoctrineren”, instampen. Samen met een uniform (eenheidskleding), stramme houding, in de pas lopen, kin vooruit, allemaal poppen aan een touwtje die gemakkelijk gecommandeerd kunnen worden tot het doen van dingen waar je als één persoon nooit in staat zou zijn, want die is daardoor weggecijferd. Je gaat in de massa op. En vooral dezelfde herhaalde terminologie van “je leven geven voor je vaderland, voor de vrijheid van de burgers, die dode jongens onder al die graven zijn gestorven voor jou. Zij waren moedig en flink. Zo handelt elk land met zijn jongens.
Remarque schreef het boek over de eerste wereldoorlog: “Aan het Westelijk front geen nieuws”. Alleen maar goede berichten zowel aan de ene kant als aan de andere kant van de grens. Hij zag hoe onbekenden elkaar als beesten afslachten, want dat is het eigenlijk. En wat voor resultaten dat op de duur had. Nooit is de wereld daarop beter geworden. Er volgden talloze van dergelijke anti-oorlogsboeken met klinkende bewijzen van de misdaad die oorlogvoering heet.
Toen ik de oproep kreeg daaraan mee te doen ging ik met lood in de schoenen naar de kazerne om gekeurd te worden, maar met de vaste overtuiging dat ik aan die smerigheid niet mee wilde doen. Ze zouden me allemaal laf vinden. Het tegendeel bleek: alle jongens kwamen om me heen staan, drukten mij de hand en zeiden: “Ik wou dat ik dat ook durfde”. Zelfs militairen waaronder officieren daar bewonderden mij omdat ik een eigen mening en die vastbesloten als eenling durfde tonen in woord en daad. Tijdens de plaatsvervangende burgerdienst voor het vaderland heb ik talloze oud-officieren, hoog opgeleiden en later bekende Nederlanders ontmoet en veel van ze geleerd. Ik schreef in het blad Vredeswil en kreeg het voor elkaar dat driehonderd van “onze” jongens in de verpleging of het onderwijs gingen of in wat van hun opleiding was. Zo werkte ik daar met o.a. Robbie de Bouter die werkmeester was op de Werkplaats (vrije school) naar voorbeeld van de schrijver Tolstoi, van de antimilitarist Cees Boeke. Op die school werden de prinsesjes opgevoed.
Verkondiging van vrede zonder geweld, zoals o..a. Gandhi deed en zo zijn land bevrijdde van de onderdrukkende Britten, heeft wel degelijk zin, maar is in de harten van mensen duurzamer. Zo warden ook door een predikant de negers in Amerika bevrijd. Door hen bestaat deze wereld nog. De anderen laten zich gebruiken door mooie praatjes van mensen die aan de macht willen en elkaar en de natuur vernietigen. Nog steeds zijn er mensen die een ras, volk of land op één hoop gooien en haat en wraak tegen hen oproepen. Resultaat: die haat wordt wederzijds en ontlokt geweld en onveiligheid. Elk volk heeft zijn goede en slechte mensen en alle soorten daar tussen in. Wie ben ik om anderen zo makkelijk te veroordelen? In elk ras, volk en land zijn goede en slechte mensen en daar tussen in. Er zijn betere methoden om anderen te benaderen.
Piet Schreuder
